Memoriał Polski. Czyli wdzięczne przypomnienie wielkiej historii.


Anna Syrek |
46

Dzięki uprzejmości Pana dr Andrzeja Drogonia Klubowicze Gazety Polskiej w Tychach stali się posiadaczami pięknej pamiątki – kalendarza Memoriał Polski „Ku chwale Niepodległej 1918 – 2018”, wydanej przy współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział we Wrocławiu. Tekst Memoriału słowami prof. zw. dr hab. Andrzeja Nowaka przywołuje najważniejsze daty z historii Polski. Po przeczytaniu Memoriału jeszcze bardziej uświadamiamy sobie doniosłość i znaczenie historycznej daty rocznicy 2018.

Memoriał Polski

Czyli wdzięczne przypomnienie wielkiej historii

W 1000. rocznicę zawarcia pokoju z Niemcami w Budziszynie, 650-lecie organizacji polskiej siły gospodarczej przez Kazimierza Wielkiego, 600 – lecie soboru w Konstancji i wkładu profesorów Uniwersytetu Krakowskiego w prawo narodów, 550 – lecie polskiego parlamentaryzmu, 400 – lecie zwycięskiego rozejmu z Rosją w Dywylinie, 250 – lecie konfederacji barskiej, 200 – lecie objawienia geniuszu Fryderyka Chopina, 100 – lecie odzyskania niepodległości i 40 - lecie objęcia godności Następcy św. Piotra przez Karola Wojtyłę i zarazem zainicjowania Wolnych Związków Zawodowych, wielkiego ruchu „Solidarności”, wszystkim i każdemu z osobna, dzisiejszym i przyszłym, pryncypia tysiącletniego dziedzictwa narodu polskiego spisujemy i widomymi czynimy.

 

Niezwykły zbieg jubileuszowy w jednym, 2018 roku, pozwala nam uświadomić sobie jak bogate to dziedzictwo: Polska. I jak wiele trudu i ofiar kosztowało jego stworzenie i obrona. A wreszcie jak wiele natchnienia dla budowania naszego dobrego życia w XXI wieku możemy z tego dziedzictwa wciąż czerpać. Zaczerpnijmy:

Wysłannicy króla niemieckiego Henryka II, zaprzysięgli 30. stycznia 1018 roku w Budziszynie pokój z państwem Bolesława Chrobrego. Trzeba cieszyć się z pokoju z potężnym sąsiadem i o niego zabiegać. Ale nie za wszelka cenę. Nie za cenę rezygnacji z niezależności, godności własnej. Po okresie współpracy z rozumiejącym wspólne dobro chrześcijańskiej Europy cesarzem Ottonem III, od 1003 roku Bolesław Chrobry musiał zmierzyć się z jego następcą, który Polskę chciał podporządkować zwierzchności niemieckiego królestwa. Tak zaczęła się 15- letnia wojna. To w tej wojnie zasłynęli bohaterscy obrońcy Niemczy, którzy zatrzymali pochód wojsk Henryka na Śląsk. Kończący zmagania, tysiąc lat temu pokój w Budziszynie – był dla Polski zwycięski – bo pozwolił na utrzymanie niepodległości. O to zawsze walczyć trzeba. I pod takim warunkiem szukać pokoju.

Jan Matejko - Zaprowadzenie chrześcijaństwa.

Niepodległość ma swój fundament nie tylko w odwadze jej obrońców, ale także w dobrze zarządzanej gospodarce. Taki fundament utwierdził król Kazimierz Wielki. W roku 1836 wydał ordynację żup krakowskich, czyli zreorganizował kopalnię soli w Wieliczce i Bochni jako największe polskie przedsiębiorstwo. Skupił ponownie zyski w ręku państwa i zapobiegł ich trwonieniu przez prywatnych dzierżawców.

Ordynacja ustalała zasady administracji całego systemu szybów, dystrybucji soli w Królestwie i jej eksportu za granicę. Król zadbał o przyszłość złóż, ograniczając ich nadmierną eksploatację, a zarazem zapewnił – jak w nowoczesnym przedsiębiorstwie przystało – opiekę dla weteranów i poszkodowanych w pracy górników. I na tak zorganizowanej „soli” rosnąć będzie potęga Królestwa.

Z tej solnej potęgi wyrosła także fundacja Uniwersytetu Krakowskiego. Kilkanaście lat po jego odnowieniu przez Jadwigę i Jagiełłę, mądrość zebrana w murach tego uniwersytetu zabłysnęła w świecie. Na soborze w Konstancji (1414-1418), największym forum intelektualnym XV wiecznej Europy, profesor Paweł Włodkowic, przedstawił ideę prawa narodów do wolności. Rzucił wyzwanie podtrzymywanemu przez zakon krzyżacki twierdzeniu, ze pod pretekstem krzewienia wiary wolno zabierać ludom pogańskim ziemie. Nie wolno! - odpowiedział polski profesor. Wiara może się rozszerzać tylko przez wolny wybór. Narody maja prawo do wolności. Polska delegacja na soborze wykazała determinację w obronie dobrego imienia swojego narodu. Na posłuchaniu u papieża, 9 maja 1418 roku, świeccy delegaci Królestwa, rycerze Zawisza Czarny i Janusz z Tuliszkowa, złapali za głownie swoich mieczy i oświadczyli, że są gotowi bronić honoru Polski „ręką i gębą” - czyli mieczem i słowem. I tak trzeba: bronić prawa wszystkich narodów do autonomii – i bronić dobrego imienia naszej Ojczyzny: Pamiętajmy!

Polska nie przez podbój się rozwijała, ale przez kulturę politycznej wolności. Jej najwyższym wyrazem było utrwalenie systemu parlamentarnego. Po wielu wcześniejszych do niego „przymiarkach”, wyłonił się on ostatecznie 9 października 1468 roku. Wtedy w Piotrkowie zebrał się po raz pierwszy Sejm Walny całego Królestwa, złożony z posłów wybranych wcześniej na sejmikach ziemskich (wojewódzkich). Tyle lat ma polski parlamentaryzm, oparty na zasadzie obywatelskiego samorządu. Funkcjonował dłużej niż w jakimkolwiek innym kraju kontynentalnej Europy.

Do owej wolności Polska zapraszała innych. Tak poprzez unię otwarła się na Litwę. Tak też próbowała poszerzyć te zasadę na Rosję, kiedy w Moskwie wygasła w końcu XVI wieku tamtejsza dynastia. Po umowie zawartej z moskiewskimi bojarami, w roku 1610 wkroczył do Moskwy hetman Stanisław Żółkiewski. Ale Moskwa tej unii nie chciała. Pozostawała więc walka o granice między nie tylko dwoma Państwami, ale dwoma systemami polityczno – cywilizacyjnymi. W roku 1618, 11 grudnia, we wsi Dywilino (na północny wschód od Moskwy), zawarty został rozejm, który te wojnę przerwał. Na jego mocy Rzeczpospolita odzyskała Smoleńsk, ziemię czernihowską i siewierską. Wówczas polsko – litewska Rzeczpospolita osiągnęła największy w historii zasięg terytorialny: 990 tysięcy kilometrów kwadratowych. (…) CDN.

 

Źródło: Powyższy tekst i grafika zostały w całości zaczerpnięte z Memoriału Polski – kalendarza powstałego przy współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej Komisją Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział we Wrocławiu.

Autorzy: dr Andrzej Drogoń, mgr Jan Zając, Tekst Memoriału: prof. zw. dr hab. Andrzej Nowak, Konsultacja Merytoryczna: dr Stanisław Bogaczewicz, dr Tomasz Gałwiaczek, Recenzja: prof. zw. dr hab. Włodzimierz Suleja.

Wydawnictwo: Pergamena